ضرورت ارزیابی و رتبه بندی انرژی در ساختمان‌ها

در ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن، ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﺗﺄﻣﻴﻦ اﻧﺘﻈﺎرات ﻣﺤﻴﻂزﻳﺴﺘﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﺣﺎل اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺖ. ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدي از ﻛﺸﻮرﻫﺎ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را، ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻳﻚ ﺑﺴﺘﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاري اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﺧﻮد ﻗﺮار داده‌اﻧﺪ. ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﻏﻠﺐ ﺑﺮاي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي، ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن رده اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺎراﻳﻲ اﻧﺮژي ﻗﺎﺑﻞﻗﺒﻮل ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﻫﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﻛﺎﻫﺶ اﻧﺘﺸﺎر ﮔﺎزﻫﺎي گلخانه‌ای در بخش ساختمان است.

عادل محقق، کارشناس پروژه بهینه سازی و محیط زیست در ساختمان: در ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن، ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﺗﺄﻣﻴﻦ اﻧﺘﻈﺎرات ﻣﺤﻴﻂزﻳﺴﺘﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﺣﺎل اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺖ. ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدي از ﻛﺸﻮرﻫﺎ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را، ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻳﻚ ﺑﺴﺘﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاري اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﺧﻮد ﻗﺮار داده‌اﻧﺪ. ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﻏﻠﺐ ﺑﺮاي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي، ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن رده اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺎراﻳﻲ اﻧﺮژي ﻗﺎﺑﻞﻗﺒﻮل ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﻫﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﻛﺎﻫﺶ اﻧﺘﺸﺎر ﮔﺎزﻫﺎي گلخانه ای در بخش ساختمان است.

ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻨﻜﻪ در دﻧﻴﺎ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺑﺮاي ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺳﺎﺑﻘﻪ زﻳﺎدي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ، وﻟﻲ اجرای آن ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، در اﻛﺜﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ، ﺟﺰو ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺤﺴﻮب میﺷﻮد. در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ، اوﻟﻴﻦ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﺳﺎلﻫﺎي 1990 ﻣﻴﻠﺎدي برﻣﻲﮔﺮدد. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻃﻲ اﻳﻦ ﻣﺪت ﻛﻮﺗﺎه ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي زﻳﺎدي روي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﻟﻴﻜﻦ اﺟﺒﺎري ﻧﻤﻮدن آن در ﺑﺴﻴﺎري از ﻛﺸﻮرﻫﺎي دﻧﻴﺎ ﺑﻪﺗﺎزﮔﻲ روال ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺧﻮد را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس، ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي ﻣﻨﺎﺳﺐ از ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ و ﺗﻬﻴﻪ ﻃﺮحﻫﺎي ﺑﻮﻣﻲ، ﺑﺎ روﻳﻜﺮدي ﺟﻬﺎﻧﻲ، در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺘﻌﺪدي را ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورد. در دﻫﻪ 1990 ﻣﻴﻠﺎدي، ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺮوع ﺑﻪ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ ﻛﺮدﻧﺪ، زﻳﺮا ﺑﻬﺒﻮد ﻛﺎراﻳﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ روش ارزانﻗﻴﻤﺖ ﺑﺮاي ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ، ﻣﻮردﭘﺬﻳﺮش واﻗﻊ ﺷﺪه است.

  داﻧﻤﺎرك اوﻟﻴﻦ ﻛﺸﻮري ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي اﺟﺒﺎري را ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﺗﺠﺎري و ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ راه اﻧﺪازي ﻛﺮد. در ﺳﺎل 2002، اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروﭘﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻛﺎراﻳﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ را ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺮد، ﺗﺎ دوﻟﺖﻫﺎي ﺗﻤﺎم ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻋﻀﻮ اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروﭘﺎ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﺻﺪور ﮔﻮاﻫﻲﻧﺎﻣﻪ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪ.

ﮔﻮاﻫﻲﻧﺎﻣﻪﻫﺎي اﻧﺮژي ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي اﺟﺒﺎري و اﺧﺘﻴﺎري اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖﻫﺎ و ﻳﺎ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎي ﺧﺼﻮﺻﻲ ﭘﺎﻳﻪﮔﺬاري ﺷﺪه‌اﻧﺪ. ﺑﻴﺶ از 80 ﻛﺸﻮر داراي ﮔﻮاﻫﻲﻧﺎﻣﻪ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺑﻴﻦ در 36 ﻛﺸﻮر ﺑﻪﺻﻮرت اﺟﺒﺎري اﻋﻤﺎل ﻣﻲﺷﻮد.

 

ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﭘﻴﭽﻴﺪهﺗﺮ از ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار می‌گیرد. دﻟﻴﻞ اﻳﻦ اﻣﺮ راﺑﻄﻪ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻴﻦ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ذاﺗﻲ اﺟﺰاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﺎﻳﻖ ﺣﺮارﺗﻲ، وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺣﺮارﺗﻲ ﺑﺎزﺷﻮﻫﺎ و ... ، رﻓﺘﺎر ﺳﺎﻛﻨﺎن ﻣﺎﻧﻨﺪ روﺷﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ آن ﻧﻴﺴﺖ و ﻳﺎ ﺑﺎز ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎ، ﺗﺄﺛﻴﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲﻫﺎي ﻋﻤﻠﻜﺮدي اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺑﺮﺧﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺗﻲ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﺗﻌﻴﻴﻦ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﻧﺠﺎم ﺑﺮرﺳﻲﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺑﻬﺮهﺑﺮداري اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﻜﻲ از اﻫﺪاف دﻧﺒﺎل ﺷﺪه در ﭘﺎﻳﻪﮔﺬاري ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، اراﺋﻪ ﺗﻤﺎم اﻃﻠﺎﻋﺎت ﭘﻴﭽﻴﺪه و ﻓﻨﻲ، ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺻﻮل ﻃﺮاﺣﻲ، ﻓﻴﺰﻳﻚ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ﻣﺼﺮفﻛﻨﻨﺪه اﻧﺮژي و درﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﻠﺎﺻﻪﺳﺎزي اﻳﻦ اﻃﻠﺎﻋﺎت در ﻳﻚ رﺗﺒﻪي ﺗﻌﻴﻴﻦﺷﺪه ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺖ ﺗﺎ ﻗﺎﺑﻞ درك ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺜﺮ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺳﺎﻛﻨﺎن و ﻣﺪﻳﺮان ﺑﺎﺷﺪ.

اراﺋﻪ ﺗﻮﺻﻴﻪﻫﺎﻳﻲ شامل ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮﻳﻦ روشﻫﺎي ﺑﻬﺒﻮد ﻛﺎراﻳﻲ ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي ﻛﻤﻚ ﺑﻪ اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻃﺮح رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻃﺮحﻫﺎي ﺻﺪور ﮔﻮاﻫﻲﻧﺎﻣﻪ اﻧﺮژي اروﭘﺎ، اراﺋﻪ اﻳﻦ ﺗﻮﺻﻴﻪﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﺑﺨﺸﻲ از ﻃﺮح اﺳﺖ، درﺣﺎﻟﻲﻛﻪ در دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ، ﻣﻤﻴﺰي اﻧﺮژي ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪاي ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻜﻤﻞ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﻃﻠﺎﻋﺎت ﻣﻔﻴﺪي را در اﺧﺘﻴﺎر ﺗﺼﻤﻴﻢ‌ﮔﻴﺮان ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ. اﻃﻠﺎﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﻃﻮل زﻣﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ در ﺣﺎل ﺗﻐﻴﻴﺮ اﺳﺖ، و درﻋﻴﻦﺣﺎل، اﻣﻜﺎن ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﻫﻤﺴﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲکند.

 

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻛﻪ در اﻳﺮان، رﻗﺎﺑﺖ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞاﻧﻜﺎري ﺑﻴﻦ اﻛﺜﺮ ﻃﺮاﺣﺎن و ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ وﺟﻮد دارد، ﺑﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ و اﺷﺎﻋﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ردهﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ ﻣﻲﺗﻮان زﻣﻴﻨﻪ رﻗﺎﺑﺘﻲ ﺟﺪﻳﺪي را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد.

ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪﺳﺎزي ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺑﻪ ﺿﻮاﺑﻂ ﺗﻌﻴﻴﻦﺷﺪه در ﻣﺒﺤﺚ 19 ﻓﻌﻠﻲ ﻣﺤﺪود ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻤﺎﻳﺰ ﺑﻴﻦ ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ، ﻛﻪ جوابگوی اﻧﺘﻈﺎرات ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒﺷﺪه در ﻣﺒﺤﺚ 19 اﺳﺖ، ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺮﺗﺮ از دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﻋﻤﻠﻲ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ اﻣﺮ، ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ دﻟﻴﻞ ﻋﺪم رﻋﺎﻳﺖ ﻣﺒﺤﺚ 19 فعلی ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺜﺮ ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن بوده است؛ اﻛﺜﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاران ﻣﻲداﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ارزش اﻗﺪاﻣﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺮ روي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، در ﺟﻬﺖ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ارﺗﻘﺎء ﺷﺮاﻳﻂ آﺳﺎﻳﺶ در آن را درك ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ. وﻟﻲ درﺻﻮرﺗﻲﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﻴﺰان «ﺑﻬﺘﺮ ﺑﻮدن» ﺳﻨﺠﻪاي وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، و ﺑﻪ اﻳﻦ ارزش اﻓﺰوده اﻣﺘﻴﺎزي اﻋﻄﺎ ﺷﻮد، و در ﺷﻨﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺛﺒﺖ ﺷﻮد، ﻧﻮع ﻧﮕﺮش ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ، ﺑﻪﺳﺎدﮔﻲ ﻣﻲﺗﻮان ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎي اﺿﺎﻓﻲ ﺳﺎﺧﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎﻳﻲ را ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻛﺮد.

در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺑﺎﻟﺎﻳﻲ را ﺑﺮاي ﺣﺎﻣﻞﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺮژي در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ، ﻋﻠﺎوه ﺑﺮ ﺑﺤﺚﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ارﺗﻘﺎء ﺷﺮاﻳﻂ آﺳﺎﻳﺶ و اﻓﺰاﻳﺶ دوام ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺑﺮﺗﺮيﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎﻳﻲ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻗﻴﻤﺖﻫﺎي ﺑﺎﻟﺎي واﺣﺪﻫﺎي ﻓﺮوﺷﻲ ﻳﺎ اﺟﺎره‌اي ﺑﺎ ﻛﺎرﺑﺮيﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ، اداري، ﺗﺠﺎري و غیره را ﺗﺴﻬﻴﻞ و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ.

در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺑﺤﺚ اﻗﺘﺼﺎدي واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاران و ﻣﺼﺮفﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ اﻃﻠﺎﻋﺎت دﻗﻴﻖ و ﻗﺎﺑﻞاﻃﻤﻴﻨﺎن در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه وري اﻧﺮژي دﺳﺘﺮﺳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ، رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺑﻪﻋﻨﻮان راﻫﻲ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد اﻧﮕﻴﺰه در ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﻫﻤﻪ اﻓﺮاد، در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﺑﻬﺮه وري اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﻄﺮح ﻣﻲﮔﺮدد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﻣﺒﻨﺎي ﺗﺤﻮﻟﺎت ﮔﺴﺘﺮدهاي در ﺑﺎزار ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﻬﺮه وري اﻧﺮژي اﺳﺖ.

ﻃﺮحﻫﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﺸﻲ از ﻳﻚ ﺑﺴﺘﻪ ﺳﻴﺎﺳﺘﻲ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮاي دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺳﻴﺎﺳﺖ اﻧﺮژي اﺳﺖ. رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺑﻪﺧﻮديﺧﻮد، ﺑﻬﺒﻮد ﻛﺎراﻳﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻧﺪارد. وﻟﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢ اﺷﺎره ﻛﺮد ﻛﻪ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺑﺮاي ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن وﺿﻌﻴﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺿﺮوري اﺳﺖ، و ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ ﺑﺮاي آﮔﺎهﺳﺎزي، ﺣﺴﺎس ﺳﺎزي و اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﺮدن ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي ﻣﻄﺮح درزﻣﻴﻨﻪ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﮔﺮدد.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﻃﺮحﻫﺎي ردهﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻫﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﻃﺮحﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ به عنوان ﻳﻜﻲ از اﻫﺮمﻫﺎي ﻣﺤﻘﻖ کردن ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي ﭼﻨﺪوﺟﻬﻲ اﻧﺮژي و محیط زیست در دﺳﺖ ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاران باشند. ﻃﺮحﻫﺎي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن زﻣﺎﻧﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر را ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ ﻛﻪ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎي ﻛﻠﻲ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ، ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﻬﻤﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻘﺮرات اﻧﺮژي و ﻣﺸﻮقﻫﺎي ﻣﺎﻟﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﺷﻮﻧﺪ.

لذا مدیریت مصرف انرژی در ساختمان می‌بایست در سه مرحله انجام شود.

  1. -     مرحله طراحی
  2. -     مرحله ساخت
  3. -     مرحله بهره برداری

1-مرحله طراحی

در طراحی با توجه به اهمیت مصرف انرژی در ساختمان، ساختمان‌ها می‌بایست بر اساس نحوه قرارگیری در معرض آفتاب، بادگیر بودن و امکان تهویه هوا و استفاده از نور طبیعی به عنوان مولفه‌های طبیعی مصرف انرژی در ساختمان ارزش گذاری شوند که در واقع منبع اصلی و رایگان انرژی هستند و  در دنیا با عنوان طراحی  Passive Design معروف‌اند.

توجه بهPassive design  و اصول طراحی ساختمان می‌تواند دیماند انرژی را کاهش دهد و تجهیزات روشنایی، مکانیکی (سرمایشی و برودتی) با ظرفیت کوچکتر و بهینه‌تر مورد استفاده قرار گیرد که این عمل می‌بایست با شبیه‌سازی ساختمان‌ها و محاسبات مهندسی انجام شود. خوشبختانه در ویرایش جدید مبحث 19 اصول طراحی Passive design در ساختمان‌ها دیده شده است. تصویر ذیل روش‌های طراحی بر اساس مبحث 19 جدید در ساختمانها است.

ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻣﻴﺰان ﻛﻪ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﻛﺪﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن - ﻣﻘﺮرات ﻣﻠﻲ و رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي - و نکات طراحی در ساخت خانه‌ها ﻣﻬﻢ اﺳﺖ، ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و اﻧﮕﻴﺰهﻫﺎي ﻣﺎﻟﻲ ﻧﻴﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﺰاﻳﻲ دارد و ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﻴﻦ آنﻫﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ شود. با توجه به افزایش  هر چند اندک قیمت ناشی از ملاحظات بهینه‌سازی انرژی در ساخت خانه‌ها، انگیزه‌های عدم رعایت مبحث 19 در برخی از سازندگان وجود خواهد داشت و وساختمان با طراحی خوب ولی با اجرای نامناسب همراه خواهد شد. ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻛﻤﻚ ﻫﺰﻳﻨﻪاي ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‌های خوب و بهینه‌سازی شده، ﺑﺎﻫﺪف اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻬﺮه‌وري اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﻈﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ. ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ، ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد اﻧﮕﻴﺰهﻫﺎي ﻣﺎﻟﻲ ﻣﻮردﻧﻴﺎز، ﺑﺎﻳﺪ ارﺗﺒﺎط و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻟﺎزم ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي رﺗﺒﻪﺑﻨﺪي اﻧﺮژي اﻳﺠﺎد ﺷﻮد، ﺑﻪﻃﻮريﻛﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ در زﻣﺎن ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺮژي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، اﻧﮕﻴﺰهﻫﺎي ﻣﺎﻟﻲ لازم را هم داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

ساکنان نهایی ساختمان بهره برداران نهایی از ساختمان‌ها هستند. این ساختمان چنانچه از لحاظ مصرف انرژی و اصول عایق بندی  ساخته نشود این بهره بردار نهایی است  که باید متحمل هزینه گزاف پر مصرفی برای ساختمان شود. لذا نظارت در مرحله ساخت، اطمینان بهره بردار نهایی را از ساخت با کیفیت و منطبق بر اصول توسعه پایدار و بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان بیش از پیش فراهم می‌کند.

از طرفی در صورت عدم ارزش‌گذاری ساختمان‌های در حال ساخت، سازندگان نیز تلاشی برای بهبود و ارتقا کیفیت ساخت نخواهند کرد. لذا با اجباری کردن حداقل‌ها و اعمال تشویق‌های بیشتر برای ارتقا بهتر گزینه‌های برتر ویرایش جدید مبحث 19 مانند تخصیص وام های مناسب به انبوه سازان، پیشرفت‌های محسوسی را در این حوزه می توان انتظار داشت.

 مرحله بهره براداری

ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﺷﺎﻣﻞ دوره اﻗﺎﻣﺖ و اﺳﺘﻔﺎده ﺳﺎﻛﻨﺎن و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﻧﮕﻬﺪاري ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺖ. ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻧﺮژي در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ میزان زﻳﺎدي ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺷﻴﻮه‌اي ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺤﻮه رﺳﻴﺪﮔﻲ و ﻧﮕﻬﺪاري ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار اﺳﺖ. لذا در این مرحله با توجه یه سکونت افراد این بر چسب انرژی می باشد که علاوه بر ارزشیابی کیفیت ساخت، مباحث رفتاری و نحوه مصرف ساکنین در ساختمان را ارایه می‌دهد. نمونه‌ای از برچسب انرژی ساختمان می باشد که این استانداردها نیز در حال بازبینی هستند.

کلمات کلیدی